den door deze negatief aan te slaan en om
gekeerd.
Repeteer-toets.
Dient voor het herhalen van bedragen, b.v.
bij vermenigvuldigen e.d. Deze toets kan ook
gebruikt worden bij het aanslaan van volg
nummers. Men stelt dan de repeteer-toets en
een bepaald bedrag in. Door het aanslaan
van het opvolgende laatste cijfer wordt het
voorgaande laatste cijfer geëlimineerd. Bij ver
andering in tientallen, honderdtallen enz. is de
bewerking natuurlijk eenigszins meer gecom
pliceerd.
Omloopend telwerk.
Dit komt voor bij saldeerende machines,
waarop b.v. staffels moeter. worden gemaakt.
Geeft de machine b.v. aan 5738, terwijl hier
van 9225 moet worden afgetrokken, dan staat
de machine stop. Door het overhalen van een
handle kan dan naar het andere telwerk wor
den omgeschakeld en het negatieve saldo
worden afgedrukt.
Controle-venster.
Bij saldeerende machines is een controle-
venster, waarin het teeken of - staat, naar
gelang den stand van het telwerk.
Wagen.
Deze kan vast of tabuleerend zijn, al naar
gelang de eischen, die aan het betreffende
werk moeten worden gesteld.
Zichtbaar schrift.
De stand van de telrol is zoodanig, dat de
aangeslagen bedragen onmiddellijk kunnen
worden afgelezen.
Functie-teekens.
Achter de bedragen verschijnen, behalve bij
optellen, zoogenaamde functie-teekens, b.v.
- bij aftrekken, bij niettellen, bij sub
totaal en -ft bij totaal.
SUNDSTRAND-TELMACHINE.
Door de N.V, Ruys Handelsvereeniging wer-
^ien ,?ns voor artikel welwillend eenige
clichés van machines afgestaan t.w.:
Edison-Dick-stencilmachine,
Francotyp-frankeermachine,
Sundstrand-telmachine.
Laatstgenoemde machine kan hier als een
voorbeeld eener machine met 10 nummer-
toetsen worden besproken. De navolgende
bijzonderheden verdienen hierbij de aandacht.
T oetsen bord.
De n ummertoetsen zijn als volgt gegroepeerd:
7 8 9
4 5 6
1 2 3
0
In afwijking met de machines met volledig
toetsenbord, moeten op deze machines ook
de nullen worden aangeslagen. Hier staat
tegenover dat men zich om de kolommen van
eenheden, tientallen, honderdtallen enz. niet
behoeft te bekommeren; daarvoor zorgt de
machine automatisch. Na eenige oefening kan
men op deze machine „blind" tellen en kan
men dus steeds de oogen gericht houden op
de formulieren, waarvan men de bedragen
overneemt.
Vermenigvuldigen.
Deze machine is geschikt voor het maken van
vermenigvuldigingen. Om b.v. 1248 met 123
te vermenigvuldigen schrijft men op het toet
senbord 1-2-4-8 en drukt den ,,repeteer"-toets
in. De machine wordt driemaal in werking ge
steld, dan wordt de „0" toets aangeslagen
(waardoor het getal 1248 naar de volgende
kolom opschuift), dan wordt de machine
2 maal ingeschakeld, de O-toets weer aange
slagen en daarna de machine nog eenmaal
ingeschakeld. De vermenigvuldiging is klaar.
Het aanslaan van den totaaltoets geeft de ge
drukte uitkomst. In de praktijk gaat dit alles
in veel minder tijd dan hier noodig is om deze
enkele manipulaties te beschrijven.
Contröle-venster.
In het contröle-venster verschijnen bij deze
machine de aangeslagen cijfers. Voor men
deze op papier afdrukt, kan men zoo noodig
de juistheid van het aangeslagen bedrag
nagaan.
Overige functies.
De overige functies der machine vertoonen in
meerdere of mindere mate overeenkomst met
die bij machines met volledig toetsenbord.
Het zou mij te ver voeren deze hier in finesses
te bespreken
In een volgend artikel hoop ik een zeer be
knopt overzicht te kunnen geven omtrent
boekhoudmachines.
's-Gravenhage, 20 December 1938.
J. E. VAN OOIJEN.
