MARKTEN
TE
GORINCHEM
14
Gorinchem?
Waar ligt dat? Ik neem het U niet kwalijk als
ge even na moet denken, maar mag ik U
helpen?
„Waar Maas en Waal tezamen vloeit
En Gorcum rijst van ver
O, ja! Nu weet ik het weer! Dat is de stad van
de zoute bollen! Precies lezer, ge zijt er, maar
waarschijnlijk gelijk ook aan het einde van
Uw kennis van „onser goede stede tot
Gorcom".
Het kan wonderlijk gaan in de wereld.
Gorinchem, al stad toen er van Rotterdam en
Amsterdam nog maar nauwelijks werd ge
sproken. Eenmaal in rang en invloed de vijfde
stad van het gewest „Holland", thans in de
oogen van den grootstedeling een vergeten
nest ergens in de „provincie". „Sic transit
gloria mundi"!
„Soo waard gij, maar gij zijt noch
[nergens na de minste,
„Uw' toorens en Uw' steen-werk
[heeft de tijd geslegt,
„Of 't ongelijk des tijds, Uw' Adel
[is noch hegt,
„Uw' groengezoomde kreits bied
[Holland noch de winste."
Ja, geachte lezer, dat hebben de Arkelsche
Heeren, twee eeuwen lang de gebieders van
Gorcum, wel begrepen, dat het van die groen
gezoomde kreits, wat de „winste" betreft, voor
Gorcum, maar ook voor Holland komen
moest Niet voor niets verleenden de Graven
van Holland, de Hertogen van Brabant en de
Hertogen van Gelderland hun vrijheden en
privilegiën aan de stad Gorcum. De eigen ge
bieders voorzagen de stad niet alleen van
versterkingen, maar verleenden met vooruit-
zienden blik aan de stad alle mogelijke rech
ten en vrijheden op het gebied van markten,
tollen en veerrechten.
De eeuwen door hebben de Gorcummers
deze rechten met hand en tand verdedigd,
zoodat wel de „toorens en het steen-werk"
door den tijd werden geslecht, maar het „on
gelijk des tijds" heeft maar weinig kunnen
raken aan de eens verleende rechten.
Bij de veerrechten behoef ik niet lang stil te
staan; die zijn welbekend in Nederland. Beter
dan bij de Gorcummers zelf, die het hoogst
waarschijnlijk pas zullen bemerken als dit
goudmijntje voor Gorcum straks, bij het tot
stand komen van de brug over de Merwede,
ophoudt te bestaan. Maar de markten, daar
weten we hier alles van! Deze erfenis van
onze voorzaten zouden wij niet gaarne missen.
12 paardenmarkten per jaar. lederen Maan
dag weekmarkt en koeienmarkt. Paaschmaan-
dag en Pinkstermaandag worden in Gorcum,
reeds van ouds, niet als Zondagen gevierd,
maar kenmerken zich door een levendig en
druk marktgewoel. En dan onze groote run-
dermarkten bv. de Toon- of St. Hubertusmarkt
op Vrijdag vóór den eersten Dinsdag in No
vember. Maar boven dit alles uit gaat onze
Jaarmarkt, die twee dagen duurt, de St.
Maartens-paarden- en koeienmarkt op den
eersten Maandag en Dinsdag na St. Maarten
(11 November).
Als de Gorcummer den naam van St. Maarten
maar hoort, dan toovert deze naam hem een
eigenaardig wereldje voor den geest. Hij
hoort wat, hij ziet wat en hij ruikt wat. Vooral
dit laatste. De lucht van paarden- en koemest,
van oliebollen en poffertjes, van gebakken
visch en wafelen, vermengt met kermislawaai,
handjeklap van boeren en het gerucht van
circa 6000 stuks vee, vervullen twee dagen
lang de stad tot in alle hoeken en gaten.
Dit laatste, geachte lezer, heeft niet alleen be-
